Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP), 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ek-1 sayılı listesinde yer alan ürünlerin piyasaya sürülmesi durumunda ödenen bir mali yükümlülüktür. 2020 yılında başlayan uygulama, Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) prensibine dayanır ve Türkiye'nin döngüsel ekonomiye geçiş politikasının temel finansman aracıdır.

GEKAP Kapsamı ve Yasal Dayanak

GEKAP, 2872 sayılı Çevre Kanunu'na ek olarak getirilen düzenlemedir. Yasal dayanaklar:
- 2872 sayılı Çevre Kanunu
- Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik
- Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi Genel Tebliği
- Cumhurbaşkanı Kararı ile yıllık güncellenen tarife

Kapsam dahilindeki ürün kategorileri:
1. Lastikler (otomobil, ticari, bisiklet)
2. Akümülatör ve piller
3. Madeni yağlar
4. Bitkisel yağlar
5. Elektrikli-elektronik eşyalar (AEEE)
6. İlaçlar
7. Ambalajlar (plastik, cam, metal, kağıt-karton, kompozit, ahşap)
8. Ağaçlandırma üretim ürünleri

Ürünü piyasaya arz eden (üretici veya ilk ithalatçı) GEKAP ödemekle yükümlüdür. Depozitolu ürünler GEKAP dışındadır.

2026 Tarife Ücretleri

2026 yılı için güncellenmiş GEKAP tarifeleri (TL/birim):

Ambalajlar (kg başına):
- Plastik: 0.62 TL
- Kağıt-karton: 0.14 TL
- Cam: 0.08 TL
- Metal: 0.56 TL
- Ahşap: 0.06 TL
- Kompozit: 0.62 TL

Poşetler:
- Plastik alışveriş poşeti: 0.50 TL/adet
- Biyobozunur poşet: 0.25 TL/adet

Lastikler (adet):
- Otomobil lastiği: 3.80 TL
- Kamyon/otobüs: 29.00 TL
- İş makinesi: 65.00 TL

Piller ve Akümülatörler:
- Kuru pil (taşınabilir): 0.48 TL/adet
- Kurşun-asitli akümülatör: 15.00 TL/kg
- Lityum-iyon: 18.50 TL/kg

Madeni Yağ: 3.12 TL/kg
Bitkisel Yağ: 1.05 TL/kg

Elektrikli-Elektronik Eşyalar (AEEE) (kg başına):
- Büyük ev eşyası (buzdolabı, çamaşır makinesi): 2.25 TL
- Küçük ev eşyası: 3.80 TL
- Bilgi ve iletişim ekipmanı: 5.40 TL
- Aydınlatma: 6.90 TL

İlaçlar: 1.85 TL/kg

Tarifeler her yıl Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden değerleme oranında güncellenir.

Beyanname Verme Süreçleri

1. Mükellefiyet Tescili:
İlk GEKAP yükümlülüğü ortaya çıktığında, Çevre Bilgi Sistemi'ne kayıt yapılır. Mükellef tipine göre:
- Üretici (yerli üretim yapan)
- İthalatçı (ürün ithal eden)
- Piyasaya Arz Eden (grup ikisi)

2. Aylık Beyanname:
Her ayın 24. gününe kadar, bir önceki aya ait piyasaya arz edilen ürün miktarları beyan edilir.

Beyanname Portalı: gekap.gtb.gov.tr (Gelir İdaresi Başkanlığı)

Beyanname içeriği:
- Piyasaya arz edilen ürünün GTİP kodu
- Miktar (kg, adet, litre)
- Hesaplanan GEKAP tutarı
- Ambalaj bilgisi (ürün ambalajı için)

3. Ödeme:
Beyanname verildikten sonra aynı ay içinde ödenir. Geç ödeme halinde gecikme faizi uygulanır (AATUHK 51. madde kapsamında).

4. Yıllık Düzeltme:
Her yıl Nisan ayında, önceki yılın kesin miktarları için düzeltme beyannamesi verilebilir.

Muafiyetler ve İndirimler

Tam muafiyet kapsamı:
- İhraç edilen ürünler (yurtdışı satış)
- Askeri amaçlı üretimler
- Depozitolu geri dönüşüm sistemi dahil ambalajlar
- AR-GE numuneleri

İndirimli tarife:
- Geri dönüşüm hammaddesi içeriği %50 ve üzeri olan ambalajlar için %50 indirim
- Geri dönüşüm hammaddesi %25-50 arası için %25 indirim
- Biyobozunur ambalajlar için %25 indirim

Kayıtlı Elektronik Atık Üreticisi (KEAÜ) sistemi:
AEEE kategorisinde bir yetkili kuruluş ile sözleşme yapan üreticiler, sözleşme kapsamında yerine getirilen geri kazanım oranı ölçüsünde GEKAP'tan mahsup yapabilir.

Cezalar ve İtiraz Süreçleri

Uyumsuzluk cezaları:
- Beyanname vermeme: 2 kat GEKAP tutarı kadar ceza
- Eksik/yanlış beyan: fark miktar + %50 ceza
- Geç beyan (30 gün içinde): %25 ceza
- Çevre Bilgi Sistemine kayıt yaptırmama: 250.000 TL idari para cezası

İtiraz süreci:
Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına itiraz edilebilir. İtirazlar Vergi Mahkemesinde dava konusu yapılabilir.

Vergi planlaması ipuçları:
- Geri dönüşüm hammaddesi kullanımı ile %25-50 indirim
- İhracat kayıtlarının düzgün tutulması (muafiyet için)
- Aylık stok-satış verilerinin ERP ile GEKAP portalına entegre edilmesi
- Yetkili kuruluşlarla sözleşme yapma değerlendirilmesi

Sıkça Sorulan Sorular

GEKAP nedir?

GEKAP (Geri Kazanım Katılım Payı), 2872 sayılı Çevre Kanunu'na göre, ek-1 listedeki ürünlerin (ambalaj, lastik, yağ, pil, AEEE vb.) piyasaya arz edenlerinin ödemekle yükümlü olduğu mali yükümlülüktür. Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu prensibine dayanır.

GEKAP beyannamesi ne zaman verilir?

GEKAP beyannamesi her ayın 24. gününe kadar, bir önceki aya ait piyasaya arz edilen ürün miktarları için verilir. Beyanname gekap.gtb.gov.tr portalı üzerinden elektronik olarak gönderilir ve beyan edilen tutar aynı ayda ödenir.

İhracat yapılan ürünler GEKAP'a tabi mi?

Hayır, ihracat edilen ürünler GEKAP'tan muaftır. Ancak ihracatı kanıtlayan belgelerin (gümrük beyannamesi, fatura) saklanması ve denetim sırasında ibraz edilmesi gerekir. Yurt içine geri dönen (reverse) ürünler için GEKAP yeniden doğar.

Geri dönüşüm hammaddeli ürün için indirim var mı?

Evet, geri dönüşüm hammaddesi içeriği %25-50 arası olan ambalajlar için %25, %50 ve üzeri olanlar için %50 indirimli GEKAP tarifesi uygulanır. İçerik oranı bağımsız laboratuvar analizi ile belgelenmelidir.

GEKAP ödenmediğinde ne olur?

GEKAP ödenmediğinde AATUHK 51. madde kapsamında gecikme faizi uygulanır. Ayrıca 2 kat tutara kadar idari para cezası kesilebilir. Tahsil edilemeyen tutar icra takibine konu edilir ve şirketin tüm varlıklarına haciz uygulanabilir.