Ekosistem Değerlendirme Raporu; projenin etki alanındaki ekosistem hizmetlerinin (su, toprak, polinasyon, iklim düzenleme) ekonomik ve ekolojik değerinin çıkarılmasıdır. Türkçev olarak Natura 2000 eşdeğeri alanlar, sulak alan, korunan alanlar için özel rapor hazırlıyoruz.
Değerlendirme Boyutları
Ekosistem 4 tip hizmet sunar.
- Provizyoning — Gıda, su, odun.
- Düzenleyici — İklim, erozyon, polinasyon.
- Kültürel — Rekreasyon, estetik.
- Destekleyici — Besin döngüsü, toprak oluşumu.
- Habitat — Tür çeşitliliği.
- Ekonomik Değer — TEEB çerçevesi.
Rapor Akışı
3-6 ay.
- 01 · Kapsam — Proje-ekosistem etkileşim.
- 02 · Envanter — Tür + habitat.
- 03 · Değer — TEEB+ekonomik.
- 04 · Etki — Potansiyel kayıplar.
- 05 · Azaltım — Telafi önlemleri.
"Ekosistem; piyasada fiyatı olmayan ama projeyi iflas ettirebilecek değerin adı."
Biyoçeşitlilik Offset
Kayıp telafisi için biyoçeşitlilik offset (başka alanda telafi) giderek yaygınlaşmaktadır.
NEDEN TÜRKÇEV
Süreç, Belge ve Kültür
Ekosistem değerlendirme raporu, ÇED sürecinin en tartışmalı eklerinden biridir. Bir yol güzergâhı, maden sahası veya RES projesinin önündeki kırmızı çizgi çoğu zaman kirlilik değil; Natura 2000 türleri, endemik flora veya sulak alan mevki olur. IFC Performans Standardı 6 ve Ekvator Prensipleri finansörlerinin bile ilk baktığı dosya budur. Türkçev, 2012'den bu yana enerji, madencilik ve altyapı projelerinde biyoçeşitlilik bileşenli ÇED ekleri hazırlamaktadır.
Metodoloji dört mevsim saha çalışmasına dayanır. Kuş, memeli, sürüngen-amfibi ve flora transekt çalışmaları ilkbaharda üreme, sonbaharda göç dönemlerini kapsar; kelebekler için Pollard Walk, büyük memeliler için foto-tuzak, yarasalar için ultrasonik detektör kullanılır. Habitat sınıflandırması EUNIS, koruma statüsü IUCN Kırmızı Liste, Bern Sözleşmesi Ek-II ve BRH Yönetmeliği eklerine göre yapılır. Türkiye'de 3-6 ay süren bu çalışma biten bir rapor değil; izleme planının da temelidir.
Türkçev'in raporu sadece bir izin evrakı olarak değil; biyoçeşitlilik offset ve habitat telafi planı olarak da kullanılır. Finansörün çevresel-sosyal raporlaması, işletme aşamasındaki yıllık izleme programı ve yerel toplulukla iletişim stratejisi bu veriyle beslenir. Böylece rapor, dosyada unutulan bir ek değil; projenin sosyal lisansını besleyen kayıttır.